Trump, ABD-Meksika-Kanada Anlaşması’nı güncellemekle ilgilenmediğini açıkladı. Kanada ise artan gümrük vergileri ve bozulan ticaret ilişkileri nedeniyle Washington’a üst düzey müzakere heyeti gönderme kararı aldı.
ABD’nin anlaşmayı 1 Temmuz’da uzatmaması, üç ülke arasındaki ticaret düzeni için on yıllık sona erme takvimini başlatmıştı. Tarafların bu süre içinde değişiklikler üzerinde anlaşamaması halinde anlaşma yürürlükten kalkacak.
Trump, anlaşmanın Kanada ve Meksika için ABD’den daha önemli olduğunu savundu. ABD’nin üretimde daha bağımsız hale gelmesini istediğini belirten Trump, şirketleri üretimlerini ülkeye taşımaya çağırdı.
On yıllık takvim başladı
ABD-Meksika-Kanada Anlaşması, 2020 yılında Kuzey Amerika Serbest Ticaret Anlaşması’nın yerine yürürlüğe girdi. Anlaşma, üç ülke arasında büyük ölçüde gümrüksüz ticarete dayanan üretim ve tedarik zincirinin temelini oluşturuyor.
Tarafların anlaşmayı altıncı yılında ortak incelemeye alması ve 16 yıl daha uzatıp uzatmayacağına karar vermesi gerekiyordu. ABD yönetimi 1 Temmuz’daki değerlendirmede mevcut metni uzatmayı kabul etmedi.
Bu karar anlaşmayı hemen sona erdirmedi. Ancak tarafların her yıl yeniden değerlendirme yapacağı ve uzlaşma sağlanamazsa anlaşmanın on yıl içinde yürürlükten kalkacağı bir süreç başladı.
ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer, geçen hafta Meksika ile üçüncü tur görüşmeleri gerçekleştirdi. Görüşmelerde özellikle otomotiv sektöründe kullanılacak parçaların hangi ülkelerde üretilmesi gerektiği konusunda ciddi görüş ayrılıkları ortaya çıktı.
Mevcut kurallar, tercihli ticaretten yararlanacak araçların en az yüzde 75’inin Kuzey Amerika’da üretilmesini gerektiriyor. ABD yönetimi ise araçlardaki belirli parçaların daha büyük bölümünün doğrudan ABD’de üretilmesini istiyor.
Anlaşmanın geleceğine ilişkin belirsizlik, otomotivden tarıma kadar çok sayıda sektörde yatırım kararlarının daha kısa vadeli alınmasına neden olabilir. Üç ülkedeki üreticiler, parçaların sınırlar arasında birden fazla kez hareket ettiği bütünleşmiş bir sisteme bağlı bulunuyor.
Kanada Washington’a heyet gönderiyor
Kanada, Meksika ile yürütülen resmi görüşmelere henüz dahil edilmedi. Buna karşılık Ottawa yönetimi ABD yetkilileriyle üst düzey temaslarını sürdürüyor.
Kanada’nın ABD ticaretinden sorumlu Bakanı Dominic LeBlanc’ın bu hafta Washington’a gitmesi planlanıyor. LeBlanc’a Kanada’nın ABD ile müzakerelerini yürüten baş temsilci Janice Charette eşlik edecek.
Ziyaret, ABD’nin yaklaşık 20 milyar dolarlık Kanada ürününe yüzde 50 ek gümrük vergisi getirmesinin ardından gerçekleşecek. Yeni tarifeler bira, süt ürünleri, kontrplak ve bazı spor ekipmanlarını kapsıyor.
Kanada Başbakanı Mark Carney, yeni tarifelerin açıklanmasının ardından Trump ile ticaret görüşmelerini hızlandırma konusunda mutabık kaldıklarını duyurmuştu. Washington’daki toplantıların kesin günü açıklanmadı.
Kanada, ABD pazarına yüksek ölçüde bağımlı olmasına rağmen ön görüşme karşılığında tek taraflı taviz vermek istemiyor. Ottawa yönetimi, otomotiv, metal, tarım ve tüketici ürünlerine yönelik tarifelerin birlikte ele alınmasını talep ediyor.
ABD yönetimi ise Kanada’nın süt ürünleri pazarındaki korumacı uygulamalarını, bazı eyaletlerin Amerikan içkilerini raflardan kaldırmasını ve otomotiv tarifelerine verdiği karşılığı yeni vergilerin gerekçeleri arasında gösteriyor.
Otomotiv ve çelik baskısı
Trump yönetimi, Kanada ve Meksika’da üretilen otomobil ve hafif ticari araçlara yüzde 25 gümrük vergisi uyguluyor. İki ülkeden gelen çelik ve alüminyum ürünlerinde ise tarife oranı yüzde 50’ye ulaşıyor.
Bu vergiler, anlaşmanın sağladığı gümrüksüz ticaret bölgesini önemli ölçüde daraltıyor. Kanada ve Meksika’da üretim yapan şirketlerin ABD pazarına erişim maliyeti yükselirken, üretimin ABD’ye taşınması yönündeki baskı artıyor.
Trump, Toyota’nın Teksas’taki kamyonet üretimini genişletmek için 3,6 milyar dolarlık yatırım açıklamasını tarife politikasının sonucu olarak gösterdi. Şirketin halen Meksika’da ürettiği bir kamyoneti Teksas’ta da üretmesi planlanıyor.
ABD’de ve Kanada’da çalışanları bulunan United Steelworkers ile International Association of Machinists sendikaları ise tarifelerin yeniden değerlendirilmesi çağrısında bulundu.
Sendikalar, iki ülkenin birbirine vergi uygulamak yerine Çin kaynaklı kapasite fazlası ve haksız ticaret uygulamalarına karşı ortak hareket etmesi gerektiğini savundu.
Önümüzdeki Washington görüşmelerinde Kanada’nın yeni tarifeler için muafiyet talep edip etmeyeceği ve ABD’nin ülkeyi resmi anlaşma müzakerelerine dahil edip etmeyeceği izlenecek.
